stazione a stazione – noto a scicly prova due

maandag 20 sept : Noto – Scicli, poging twee

De wekker staat om 4.45 uur, de trein van 6 uur richting Scicli rijdt en is ook nog eens stipt op tijd. Ondanks dit vroege tijdstip is Joris nogal uitgelaten. Hij hangt uit het raam, ook al heeft de conducteur duidelijk aangegeven dat dat niet de bedoeling is. Denk dat die man ook niet weet wat hij ermee aan moet. Alsof het z’n eerste treinreis is. Zelf ben ik nog niet helemaal wakker en ik vind het allemaal wat minder bijzonder, maar moet dan wel weer om hem lachen. Samen reizen is leuk!

Eenmaal in Scicli worden we verrast door Dario. Om 7 uur ‘s morgens staat hij daar dus om ons op te halen. Dat vind ik dan weer wel bijzonder. We hadden niets gevraagd, wel doorgegeven dat we er vroeg zouden zijn. De dienstregeling is niet heel uitgebreid dus hij wist al snel welke trein we zouden hebben, weinig keuze. Eenmaal bij hun klein maar fijne B&B staat er zelfs ontbijt klaar en ik kan keurig om 8.30 uur aan het werk. Tenslotte hadden we de kamer al sinds gisteren…

Die kamer zelf is overigens niet bijzonder, maar heeft een leuk smal balkonnetje boven een evenzo leuk smal straatje. Overal om me heen hangt er wasgoed te wapperen, ruikt lekker. Fijne werkplek want ook nog wat schaduw. Bovendien op drie minuten lopen een leuk klein koffie tentje met een tuintje / terras onder de bomen aan de (opgedroogde) rivier. Mooi tussen de calls in te passen. We zijn weer blij met de keuze.

‘shiek-lie’ in 50 ore

Scicli ligt duidelijk al iets minder op de gangbare route, ondanks het feit dat UNESCO ook dit stadje heeft uitgeroepen tot één van de ‘Barokke steden van Val di Noto’, tezamen met Ragusa en Modica. Wellicht hier wat meer dagjesmensen vanuit Ragusa waardoor de avonden eigenlijk gewoon perfect zijn. Voldoende mogelijkheden om lekker te eten, heerlijke temperatuur, niet te druk, niet te rustig, mooi stadje, gelegen in twee smalle kloven en daarmee omringd door heuvels.

Op een van die heuvelruggen staat de San Matteo kerk. Het klooster / de kerk blijkt leeg te staan, is achter de façade ook flink aan het vervallen. Zonde. Het uitzicht op de stad met al z’n barokke palazzi e chiese is er echter niet minder om. We hebben een biertje en parma ham meegenomen en zitten bij prachtig avondlicht, veel beter wordt het niet na een dag werken.

Ook zijn er voormalige grotwoningen. Nabij staat een mooi oud kerkje met daarbinnen nogal verrassend een museum. Of eigenlijk meer een soort verzameling. Tja, wat is eigenlijk de scheidslijn tussen een uitgestalde verzameling en een museum? We kopen er een boekje over de altaartjes in de muren van de stad. Terwijl we de wat meer bijzondere exemplaren opzoeken komen we bij het bewonderen van de Madonna de schilder ervan tegen. Hij is trots als een pauw en we worden uitgenodigd voor een biertje bij hem thuis. Hetgeen zo ongeveer naast de Madonna is en aldaar ook de nodige vrienden. Gezellige boel, maar de kennis van de Engelse taal is bij allen zeer beperkt dus een goede conversatie is lastig. Desalniettemin beloven we de volgende dag naar zijn pizzeria te komen. Trattamento speciale…

Nou, dat laatste viel reuze mee maar het eten was prima en het terras inclusief de tafeltjes op de trappen zorgen voor sfeer. Pura Follia – pure waanzin. Bijzondere naam voor een restaurant, echter, je onthoudt het wel. Toch vinden we de leukste locaties langs de opgedroogde rivier. Eenvoudig tentje met huisgemaakte polpette. Doet me denken aan de Ballentent in R’dam ( www.deballentent.nl/geschiedenis/ ). Een gehaktbal met friet is blijkbaar internationaal, alleen stroomt er in de rivier voor de Ballentent wel degelijk water, ook slagje groter. Geldt voor de rivier èn voor de bal. Maar polpette klinkt leuker. En lekkerder.

Tijdens het eten houden we het balkon tegenover ons nauwgezet in de gaten. Er zit een bewegingloze man, al die tijd. Zoiets gaat intrigeren, op een gegeven moment maak je je zelfs wat zorgen, alles zal toch wel ok zijn? Geen vrouw, kind, hond of ander levend wezen te bekennen. En het rare is, ik loop heel even naar binnen voor een toiletbezoek en hij is opeens weg. Alsof het inbeelding was. Ook lopen we meerdere keren per dag langs een huis, nabij de B&B, en daar ligt een (gehandicapt?) kind in een bed in de kamer. Een schemerige, vrijwel lege kamer met de voordeur wijd open, waarschijnlijk voor de noodzakelijke natuurlijke airco. Onafhankelijk van het tijdstip van passeren; altijd alleen, altijd in het half donker. Voelt zo verstikkend en troosteloos. Natuurlijk weten we niets over de achtergrond en situatie, maar je hoopt toch dat er adequate zorg voor handen is. We zullen het nooit weten.

Springlevend daarentegen is Harley, de hond van Michelangelo, de stoere, rijkelijk getatoeëerde man die gewoon zijn verhaal vertelt aan twee toevallig passerende toeristen die aangetrokken worden door leuke lieve Harley. Hij begrijpt echt niet waarom we zo nodig naar Licata willen; “daar is niets, enkel maffia”, aldus Michelangelo.

Nu is de maffia natuurlijk ontstaan in Sicilië, ooit, in de 19e eeuw, als weerwoord op de bestuurlijke instabiliteit op het eiland. Het zaaide nogal wat dood en verderf op het eiland en hield de Siciliaanse samenleving in haar greep. Maar ook vandaag de dag zit het nog diep verankerd in de Zuid-Italiaanse politiek en economie; en dus moet ik helemaal niet in de voltooid verleden tijd schrijven. Michelangelo bevestigd dit. Ja, ook vandaag nog maffia in Sicilië. En dat geldt ook voor morgen. Ondanks de getuigende spijtoptanten die de heilig verklaarde omerta (de geheimhoudingsplicht, mede door familie structuren enorm sterk) doorbraken. Ondanks het maxiproces eind jaren tachtig waarbij honderden maffialeden werden veroordeeld (voor in totaal 2.665 jaar gevangenisstraf) en waarna de onderzoeksrechters Falcone en Borsellino hun heldendaad met de dood moesten bekopen.

Toto Riina – il capo dei capi – de grote baas der bazen van de Cosa Nostra en ook veroordeeld tijdens dit proces, zorgt voor de bomaanslagen op deze twee volkshelden. Overigens wordt diezelfde Riina, na een tip van zijn voormalige chauffeur, jaren later toch nog gearresteerd. Hij wordt veroordeeld tot 26 keer levenslang. Maar daarmee is de Cosa Nostra nog niet uitgeroeid. Rechterhand Provenzano, neemt het stokje van zijn baas over. Zo gaat dat.

Na de moord op de rechter Falcone, en later Borsellino (1992) – men had een halve ton aan explosieven in afwateringsbuizen onder de snelweg bij Palermo airport verstopt. Op het moment dat Falcone eroverheen reed werd de hele snelweg opgeblazen – wordt er in Italië een getuigenbeschermingsprogramma ingevoerd voor spijtoptanten. Ook krijgt de politie toestemming om te infiltreren in maffiaorganisaties en wordt het leger ingezet. Maffialeden die zijn veroordeeld krijgen een strenger gevangenisregime, met het idee dat ze dan van achter de tralies hun criminele activiteiten niet meer kunnen voortzetten. Geen idee of dat ook echt werkt. Het lijkt van niet, in de top 10 grootste maffia’s ter wereld staat Casa Nostra nog steeds op een ‘respectabele’ eerste plaats. Wel lijkt de grote ( internationale) macht verplaatst te zijn naar Ndrangheta.

Samen met de Camorra in Napels en de Ndrangheta in Calabrië zijn er nu dus nog altijd drie maffiaorganisaties actief, allen diepgeworteld in het zuiden van Italië. De Stidda lijkt de nieuwe nr 4 te zijn – actief in zuid Sicilië met de meer klassieke maffiapraktijken zoals afpersing en economische infiltratie. Meer dan ooit zijn het nu corrupte en witwassende multinationals. Ik lees dat hun jaaromzet op honderden miljoenen euro’s wordt geschat, uiteraard met name door de internationale drugshandel in cocaïne en XTC. Pizzeria’s in het buitenland zorgen voor de nodige dekmantels en er is al jaren een warme ‘band’ tussen Calabrië en de Rotterdamse haven en de bloemenveilingen. Operaties als ‘Pollino’ helpen zeker, maar de Italiaanse maffia blijkt redelijk ongrijpbaar als ik het zo lees.

Duizenden tegenstanders zijn tijdens de twee grote maffia oorlogen uit de weg geruimd. Nu dan wellicht meer onder de rader, maar dus nog steeds zeer machtig. De npo heeft er een podcast reeks over.

Volgens Michelangelo zouden we Licata dus prima kunnen overslaan. Want naast de maffia hebben ze ook minder barok en is het er niet schoon. Hetgeen we natuurlijk niet doen. Sterker nog, we worden steeds nieuwsgieriger. Maar eerst nog langs Ragusa. Station to station.

Naschrift: Forza Mafia – interessant artikel over de hedendaagse invloed van de maffia tijdens de verkiezingen juni 2022 in Palermo. https://nos.nl/l/2432375 30 jaar na de aanslagen op Falcone en Borsellino

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s